Waarom je lichaam niet kan loslaten zonder veiligheid
Je denkt dat je ontspant… maar je lichaam vertelt iets anders
Veel mensen denken dat ze ontspannen zijn. Je zit op de bank, je ademt rustig, je denkt: het gaat wel goed. Maar zodra je echt stilstaat bij wat er in je lijf gebeurt, merk je dat er meer spanning aanwezig is dan je dacht.
Tijdens mijn massages zie ik vaak. Laatst lag een klant op haar rug op de massagetafel, terwijl ik haar enkels optilde en gewoon vasthield. Ik zei: “Laat maar lekker hangen, ik draag je.” Zij wilde dat ook, dacht ook dat ze volledig ontspannen was, maar haar lijf kon het nog niet. Het gewicht van haar benen in mijn handen was nog minimaal. Pas na een tijdje begon ze langzaam te ontspannen. Beetje bij beetje voelde ik haar benen zwaarder worden en kon haar lichaam zakken in mijn handen.
Dit is nooit een keuze van het hoofd alleen. Het lichaam moet eerst veiligheid ervaren. Pas daarna volgt ontspanning.
Waarom het lichaam spanning vasthoudt
Veiligheid gaat vóór ontspanning
Veel mensen herkennen het:
- schouders die steeds omhoog kruipen
- kaken die vastzitten
- een onderrug die continu spanning draagt
- gespannen handen of voeten tijdens het slapen
Zelfs als je bewust probeert te ontspannen, komt de spanning snel terug. Dat voelt vaak frustrerend, maar het is eigenlijk heel logisch.
Zolang het lichaam zich niet veilig voelt, kan het niet volledig ontspannen.
De alertheid kan zo subtiel zijn dat je het niet doorhebt. Je hoofd denkt dat je ontspant, maar je lichaam houdt spanning vast “voor de zekerheid”, zodat je in geval van nood, direct op de vlucht kan.
Onbewuste alertheid: het lichaam op de uitkijk
Deze constante staat van paraatheid komt voort uit oeroude beschermingsmechanismen. Je lichaam kiest altijd voor veiligheid boven comfort.
Zelfs als er geen echte dreiging is. Zelfs als je rationeel weet dat je veilig bent. Zelfs als je het wil loslaten. Het lichaam laat pas los wanneer het voelt: “Ik word gedragen, ik hoef het even niet zelf te doen. Ik ben veilig, ik ben oké.”
De gevolgen van langdurige onveiligheid in het lichaam
Wanneer een lichaam over langere tijd spanning vasthoudt, ontstaan er verschillende klachten. Vaak beginnen ze subtiel, maar ze kunnen na jaren grote impact hebben.
1. Oververmoeidheid en energieverlies
Voortdurend alert zijn (zelfs onbewust) kost enorm veel energie. Je lichaam staat in een soort laaggradige alarmstand:
- lichte versnelling van je spieren
- oppervlakkige ademhaling
- voortdurende microspanning
Dit lijkt weinig, maar over maanden of jaren uitgezonderd leidt het tot:
- snel overprikkeld zijn
- weinig energie overhouden
- niet kunnen herstellen tijdens slaap
- opstaan met spanning
2. Chronische spierspanning
Als spieren nooit écht tot rust komen, blijven ze licht aangespannen. Dat geeft klachten als:
- nek- en schouderpijn
- pijnlijke kaken
- spanningshoofdpijn
- lage rugklachten
- een borstkas die “vast” zit
Door die chronische spanning wordt normaal bewegen moeilijker, ademhalen oppervlakkiger, en het lichaam werkt harder dan nodig.
3. Houdingsproblemen
Spieren die langdurig aangespannen blijven, trekken aan het skelet en beïnvloeden je houding. Veel voorkomende gevolgen zijn:
- een ronde bovenrug
- een naar voren gekanteld bekken
- asymmetrie (één schouder hoger, één heup lager)
- een schijnbaar beenlengteverschil
- vastzittende kaak of scheefstand door spanning in het gezicht
Dit zijn geen “karaktertrekken van je lichaam” dit zijn reacties op spanning en waakzaamheid.
4. Het gevoel niet volledig in je lichaam te zijn
Langdurige spanning kan ook tot gevolg hebben dat je jezelf minder goed voelt, alsof je vooral in je hoofd leeft en je lichaam er “bij hangt”. Dit maakt het nóg moeilijker om te ontspannen, want echte ontspanning begint bij lichaamsbewustzijn.
Hoe massage helpt bij het herstellen van veiligheid
Tijdens een massage creëer ik een omgeving waarin je lichaam weer kan voelen dat het veilig is. Dat begint met:
- rustige, voorspelbare aanraking
- duidelijke aanwezigheid
- gedragen worden zonder dat jij iets hoeft te doen
- uitnodiging in plaats van sturing
Bij het ondersteunen van bijvoorbeeld het hoofd of de benen vraag ik je om het gewicht los te laten. Veel mensen denken dat ze dat doen, maar het duurt vaak een tijdje voordat het lichaam echt durft te zakken.
Dit is het moment waarop veiligheid voelbaar wordt. Daarna ontstaat pas ontspanning en vanuit de ontspanning ontstaat herstel. (En als we samen merken dat het loslaten heel moeilijk gaat, dan is dat wat het is. Dat accepteren en er misschien zelfs om glimlachen verhoogt ook het gevoel van veiligheid en daarmee start ook heling. Het niet moeten, maar toestaan, dat is de sleutel.)
Oefening: zo laat je lichaam thuis een beetje meer los
- Ga zitten of liggen.
- Richt je aandacht op één plek die spanning vasthoudt. Bijvoorbeeld je schouders, misschien trek je ze een beetje op?
- Stel je voor dat die plek gedragen wordt. Dat je het niet allemaal alleen hoeft te dragen.
- Adem rustig in en uit.
- Vraag zachtjes: “Mag dit een klein beetje zachter worden?”
- Wacht af wat er gebeurt.
- En vraag nogmaals of het een heel klein beetje zachter mag worden. En kijk opnieuw wat er gebeurt.
Dit is geen oefening om te “presteren”, maar om je lichaam uit te nodigen te ervaren dat loslaten veilig mag zijn. Soms zijn de effecten heel subtiel. En soms, na een aantal minuten, voelt het al heel anders aan.
Wil je ervaren hoe het is om écht gedragen te worden?
Als je merkt dat je lichaam vaak gespannen is of dat loslaten moeilijk gaat, ben je welkom in mijn praktijk. Samen onderzoeken we wat jouw lichaam nodig heeft om weer zachter te worden, te vertrouwen en te ontspannen.